Toen ik jaren geleden stage liep bij DSM kreeg je op de laatste vrijdag van de maand je salaris. Dan stond je met honderden mensen in de zogenaamde loonhal te wachten tot de kassier jouw naam had gevonden in een bakje en je je zakje met geld overhandigde. In die loonhal hing een groot gebrandschilderd raam met een tekst erin. Naar die tekst heb ik honderden keren gekeken. ‘Veelen souden wijsch zijn zo zij niet al meenden dat zij het reeds waren’, stond er. En dat is dus wat mij boeit. Blokkades beginnen daar waar ijdelheid het wint van het openstaan voor nieuw denken. Als jij denkt dat je niks meer kunt leren van een ander, dan houdt het dus op. Dat vind ik het mooie van kunstenaars; die zijn nooit klaar. Een gewone sterveling heeft zich tot doel gesteld dat het werk een keer ophoudt, maar voor de kunstenaar houdt het nooit op. Die streeft er altijd opnieuw naar zijn beste werk te maken. Kunst heeft binnen Smart Group van begin af aan een belangrijke rol gespeeld. Kunst gaat voor mij om het leren zien van dingen. Dat zegt alles over vakmanschap. Want als je kijkt naar ons vak als organisatie- of mobiliteitsadviseur, dan is een van de belangrijkste dingen die je nodig hebt empathisch vermogen. Om een kunstwerk te ervaren heb je ook inlevingsvermogen nodig. Je hoeft het dan niet per se mooi te vinden. Maar de vraag is: ben je in staat te zien wat de ander bedoeld heeft? Het verhaal achter de kunstenaar is minstens net zo belangrijk als het kunstwerk zelf. Kunst haal je dichterbij door de ontmoeting met de kunstenaar. Net als organisatieadvies is het geen technisch verhaal. Het is een ontmoetingsverhaal met de ander.

In de beginjaren moest de kunst bij Smart functioneel zijn. Je moest het kunnen gebruiken, vond ik: een design-pen of -lamp, een tafellaken, een vaas of iets anders voor op tafel. De mensen van het eerste uur werkten dag en nacht. We waren een hecht team en mensen ontzegden zich ook privé veel voor de opbouw van Smart Group. De kunstwerken waren en zijn ook geschenken om te bedanken voor de betrokkenheid, om de verbinding te bekrachtigen. Op een gegeven moment is er een kentering gekomen in de wijze waarop ik naar kunst keek. Zo’n dikke tien jaar geleden besloot ik: het feit dat kunst er is, maakt dat het per definitie een functie heeft, het hoeft niet praktisch te zijn. Dat was vooral een kentering in mezelf. Doordat ik mezelf meer ruimte gaf, kwam er ook meer ruimte voor de kunstenaar. De parallel tussen ondernemerschap en kunstenaarschap is creëren. Net als voor de kunstenaar is het werk ook voor de ondernemer nooit af. Een kunstenaar creëert zijn gedachten, geeft uiting aan zijn gevoelens, legt zijn gedachtegoed vast. Als ik naar Smart kijk, zou mijn grootste wens zijn dat het gedachtegoed waar ik vanaf dag één keihard voor gevochten heb, voortleeft. Hetzij bij het individu, hetzij bij een organisatie. Ik hoop dat men zal ontdekken dat de kracht ligt in het simplisme. Ieder individu heeft een uniek verhaal. En ook al is het een verhaal vol met ellende, dan nog kan het een heel mooi verhaal zijn. Het gaat erom te gaan ontdekken waarom iemand de weg is gegaan die hij is gegaan. Iedereen maakt uiteindelijk het zijne van datgene wat er te zien is in het leven. Jij doet dat op jouw manier en ik doe dat op mijn manier. Net als bij de kunstenaar gaat het om de ontmoeting met de ander. In elke ontmoeting ligt een kans. De 25 verhalen in dit boek staan symbool voor 25 jaar ontmoeting met klant, leverancier, medewerker, contractant en, natuurlijk, de kunstenaars. En hoe kun je elkaar nu beter ontmoeten dan met de kunstwerken als vertrekpunt?

Roger Lenssen